Ձաւար|| հաճար || կորկոտ բառերի հնդեվրոպական աղերսները՝ ըստ բարբառային տվյալների

Մ. Քումունց Վկայակոչումներ Ձավար բառը վկայվում է ՆՀԲ-ում «խոշոր աղացած, խաշած ցորեն, հաճար կամ գարի»[1]: ԱԲ-ն միասին է դնում ձաւար և բլղուր բառերը[2]: «Գիրք…

Read More

Գորիսի հին՝ բնիկ տոհմերը. Տեր-Մարտիրոս

  Գորիսի բնիկներից մեկն է Տեր-Մարտիրոսի ցեղը: Այն կազմում է Գորիսի բնակչության մոտ 33%-ը: Տեր-Մարտիրոսի ժառանգները ապրում են ոչ միայն Գորիսի շրջանում (մասնավորապես՝ Գորիս,…

Read More

Սյունյաց Մաղանջուղ գավառի Մազրա գյուղը. կորսված պատառներ

Մ. Քումունց, Զ. Ըռքոյան Ընդհանուր նկարագրություն Որոտանի աջափնյա լանջերին է Մազրա[1] գյուղը: Այն հավանաբար ավերվել է 18-րդ դարում, այդ պատճառով գյուղատեղին և այլ շինություններ…

Read More

Պղնձի ժայռի ավանդազրույցները. Վերիշեն

Վերիշեն գյուղի արևելյան լանջին է գտնվում Պղնձի ժայռը, որ ոչ միայն գեղեցիկ է իր դիրքով ու բարձրությամբ, այլև յուրահատուկ իր գույնով՝ պղնձագույն: Ըստ ավանդության՝…

Read More

Լաստի սուրբը Ուրղունիշենում (Ազատաշեն-Արեգունի)

Բարձր վայրում է այդ սուրբը, որի շուրջ հետագայում գերեզմաններ են կառուցել: Ասում են՝ այդտեղ է թաղված նաև Աշուղ Պապը: Այդտեղ հսկա ծառերը ունեն 1000-ից…

Read More

Գորիսի բարբառ՝ «խաշփուշ»

Ստուգաբանություն Խաշփուշ, Գորիսում՝ խաշփուշ || խասփուշ «վատ բանի ընդունակ, անզգամ» իմաստներով բառը, որքանով մեզ հայտնի է, միայն Սյունիք-Արցախում է վկայվում: Այն հավանաբար միջ. պրսկ.…

Read More

Թյուրքական նկրտումները և Ս. Օրբելյանի 1513թ. ձեռագիր մատյանը

Հայկական իշխանությունները կարող են համարձակորեն և վստահաբար բարձրաձայնել, որ զավթված բնակավայրերը հայկական են՝ թեկուզ վկայաբերելով Ս. Օրբելյանի ձեռագրի բնօրինակները՝ բնիկ և հայկական անվանումներով: Այլապես…

Read More

Զանգեզուր գավառի և Գորիս գավառակենտրոնի ստեղծման պատմությունը (XIX դար)

Պատմում են, որ իբր գավառապետ Կարաևը շքախմբով շրջելէ ողջ Զանգեզուրը և լուսնյակ գիշերով ընտրել Գորիս գյուղի դիմացի տափարակը, ուր սովորաբար տեղի էին ունենում տոնավաճառներ…

Read More